12

پیتر آنتونی آلن و گواین اُوِن ایونس در سال ۱۹۶۴ آخرین نفراتی بودند که در انگلستان اعدام شدند.

نوسانات دهه شصت میلادی: لغو مجازات اعدام

در ساعت ۸ صبح ۱۳ اوت ۱۹۶۴، پیتر الن در زندان والتون در لیورپول و گواین ایونس در استرنج‌وی در منچستر به دار آویخته شدند. آن‌ها آخرین ماموریت جلاد در آن روز بودند. در سال بعد پارلمان انگلستان دستور بر لغو مجازات اعدام را صادر کرد. از این اصلاحات به عنوان سمبل دهه ۱۹۶۰ و قسمتی از تغییر به سوی جامعه آزاد یاد می‌شود. اگرچه لغو اعدام بازتاب گسترده‌ای در اذهان‌عمومی که مخالف لغو اعدام بودند، نداشت. برای فعالین لغو مجازات اعدام، رأی به خودی خود قادر به تغییر در هیچ جامعه آزادی نبوده است. این یک موفقیت پس از فعالیت‌های طولانی در لغو اعدام بود. از سال ۱۸۶۱ به بعد تنها چهار مورد جرم، مجازات اعدام را به دنبال داشت که شامل قتل، خیانت به کشور، فعالیت خشونت‌آمیز در دزدی دریایی و ایجاد حریق در کارخانه کشتی‌سازی دولت و زرادخانه‌ها بوده‌اند اما به‌طورعملی قتل تنها جرمی بوده است که مجازات اعدام برای آن اجرا می‌شد. قاضی انتخاب دیگری جز صدور حکم اعدام برای مجرمی که جرم قتل آن اثبات شده بود نداشت و این بیانگر این نظریه بود که قاتل جریمه جانی را می‌پردازد، زیرا که او جان شخص دیگری را گرفته است. البته قتل، سطوح و انواع مختلفی از نظر اذهان عمومی داشت به طوری‌که بسیاری از مجرمین که مرتکب قتل شده بودند، مورد عفو وزارت کشور که امتیاز عفو را داشت قرار می‌گرفتند. این وضعیت تا سال ۱۹۵۷ بدون تغییر باقی ماند.

مجازات اعدام همیشه جنجال و مباحثه را به دنبال خود داشته است. به طور کلی مباحثه‌های مخالف و موافق مجازات اعدام را می‌توان به چهار دسته تقسیم بندی کرد که دربردارنده مسائل اخلاقی و واقع بینانه در هر دوسوی مباحثه هستند. هدف از مجازات اعدام همیشه موضوع مورد بحث بوده است. هدف از مجازات شامل تنبیه، بازدارندگی و اصلاح جامعه است. مجازات اعدام از منظر ایجاد و شکل‌گیری یک شهروند خوب و متعادل، هدف اصلاحات را محقق نمی‌سازد. بنابراین موارد مطرح‌شده، مجازات اعدام باید از دو منظر تنبیه و بازدارندگی بررسی شود. توجیه واقع‌بینانه مجازات اعدام، این مجازات را به‌عنوان عاملی بازدارنده و مؤثر می‌داند که نتیجتا از جامعه حراست می‌نماید.

مباحثه و مناقشه اخلاقی بر علیه مجازات اعدام مبین این امر است که کشتن به طور کلی عملی غلط و اشتباه است. اگر فرد قاتل به این میزان که مرتکب قتل می‌شود شرور است، پس به‌همان اندازه دادگاه نیزباید شرور باشد و این برای بسیاری از فعالین مخالف با اعدام، مقوله بحث و مناقشه کلی بوده است. گروه دیگری از مخالفان مجازات اعدام به طور قاطع و کامل مجازات اعدام را درصورتی‌که تأثیر بازدارندگی آن اثبات شود و مجازات جایگزین دیگری برای آن جرم نباشد، منع نمی‌کنند.

در دهه ۱۹۸۰، جنبش بین‌المللی منع اعدام حرکت‌های رو به جلویی انجام داد که منجر به تنظیم بیانیه‌ها و مصوبه‌هایی برای منع اعدام شد. پروتکل شماره شش کنوانسیون اروپا در مورد حقوق بشر، پروتکل بین‌ایالتی کنوانسیون حقوق بشر آمریکا در مورد لغو مجازات اعدام و دومین پروتکل اختیاری سازمان ملل متحد به کنوانسیون بین‌المللی حقوق سیاسی، با هدف لغو مجازات اعدام به سوی هنجارسازی لغو مجازات اعدام در سطح بین‌الملل شکل گرفتند.

امروزه شورای اروپا نیاز به اعضای جدید در جهت تصویب پروتکل شماره شش دارد. این امر در حقیقت عامل گسترش لغو مجازات اعدام در اروپای شرقی بوده که البته تنها بلاروس قانون مجازات اعدام را حفظ کرده است. به عنوان مثال اوکراین به عنوان پیشتاز مجازات اعدام در گذشته، امروزه مجازات اعدام را متوقف کرده و به این شورا ملحق شده است. از سویی دیگر، پارلمان آفریقای جنوبی رأی به لغو رسمی مجازات اعدام داده است که قبلا لغو آن را غیرقانونی اعلام کرده بود. علاوه بر این رییس‌جمهور روسیه بوریس یلتسین، حکم تعویض تمامی مجازات‌های اعدام را در سال ۱۹۹۹ امضا کرد. بین سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۴، هفت کشور دیگر نیز مجازات اعدام را برای تمام جرائم لغو کردند و همچنین چهار کشور دیگر مجازات اعدام را برای جرائم معمولی منع نمودند.