10954599_10205126911524345_80503431_n

دریا صفایی، کنش‌گر مدنی

یادداشتی از دریا صفایی، کنش‌گر مدنی

تجربه بشرى ثابت کرده است که اعدام نقش بازدارندگى از جرم ندارد. اعدام قتلى است که توسط دولت و جامعه صورت می‌گیرد و سطح جامعه را به سطح قاتل فرو می‌کشاند. براى همین نیز امروزه بیش از ١٣٠ کشور جهان اجراى حکم اعدام را عملا متوقف کرده اند. این در حالى است که پس از چین، ایران بیشترین تعداد اعدامى در جهان را دارد. اگر بخواهیم نسبت به تعداد جمعیت حساب کنیم، آنگاه وضعیت باز هم اسفناک‌تر می‌شود، چرا که تعداد اعدامى نسبت به جمعیت، در ایران نزدیک به ۶ برابر چین است. جمهورى اسلامى گوی سبقت را در آمار اعدام، از همه کشورهاى جهان ربوده است.

اما مسئله اعدام در ایران ابعاد دهشتناک‌تر دیگرى نیز دارد:
- در جمهورى اسلامى، کودکان و نوجوانان زیر ١٨ سال را محکوم به مرگ می‌کنند و پس از آنکه سنشان به ١٨ رسید به دار مى‌آویزند.
- در جمهورى اسلامى، به غیر از قتل، براى جرم‌هاى دیگرى نظیر «توهین به مقدسات»، «ارتداد»، فساد اقتصادى، قاچاق مواد مخدر و برخى جرم‌هاى سیاسى نیز حکم اعدام وجود دارد.
- در جمهورى اسلامى، اعدامیان را به دار مى آویزند و خفه می‌کنند: قتلى همراه با شکنجه.
- در جمهورى اسلامى، اعدامیان را در میدان‌هاى شهر به دار مى‌آویزند: تبلیغ حداکثرى خشونت در سطح جامعه.
- در جمهورى اسلامى و بر اساس قانون قصاص، مسئولیت بخششِ قاتل و یا اعدام و حتى اجراى آن را بر عهده خانواده مقتول می‌گذارند. خانواده مقتول، در حالى که در غمِ از دست دادنِ عزیز خود است و زیر بار بیشترین فشارهاى روحى قرار دارد، باید فشار مضاعفى توسط دستگاه قضایى تحمل کند و در مورد سرنوشتِ قاتلِ عزیزِ از دست رفته‌شان تصمیم بگیرد: اعدام یا بخشش!
در صورتى که نبخشند به شکلى در اعدامِ قاتل شریک هستند. ابتدا عزیز خود را از دست داده‌اند و سپس مسئولیتى را که دولت و دستگاه دادگسترى باید بر دوش بکشند بر دوشِ شکننده و آسیب دیده خود احساس می‌کنند.
در صورتى که ببخشند، قاتل عزیزِ از دست رفته شان آزاد می‌شود! قتل بدون مجازات! در واقع، بر اساس قانون قصاص، خانواده مقتول، که در غم فقدان عزیزشان هستند، به بدترین وجه ممکن مجازات می‌شوند و مسئولیتى را که دولت و دادگسترى باید بر عهده بگیرند بر دوشِ خانواده مقتول مى‌اندازند.

گاهى، برخى از افراد مبارزه با اعدام و قصاص را با تلاش براى عدم مجازاتِ قاتل یکى گرفته‌اند و در فضاى مجازى به جاى محکوم کردن قانون ضد انسانى قصاص و مخالفت با اعدام، به خانواده مقتول بیشترین فشارها را مى‌آورند که قاتل را ببخشند تا قاتل آزاد شود. در هیچ کجاى جهان قتل بدون مجازات نمى‌ماند. مخالفان حکم اعدام خواهان جایگزینىِ مجازاتِ زندان به جاى اعدام هستند.
در حالی‌که اکثر کشورهاى جهان حکم اعدام را عملا متوقف کرده اند، ضرورى است که در ایران، که بیشترین حکم اعدام را دارد، تقاضاى لغو حکم اعدام تبدیل به یک خواست ملى شود، به ویژه آنکه قانون قصاص شکلِ باز هم ضدانسانى‌ترى به حکم اعدام داده است.