10986951_436659046491529_4364172834436056065_o

حسین رسام در دادگاه‌های دسته‌جمعی و نمایشی پس از انتخابات ریاست جمهوری ۸۸

یادداشتی از حسین رسام، تحلیل‌گر سیاسی

۱- مجازات اعدام محصول گونه‌ای از نگرش به عالم است، محصول نوعی جهان‌بینی. مهمترین ویژگی‌ای که نوشتن همین کلمات را امکان پذیر می‌کند و پدیده‌ای به نام کره زمین را معنادار می‌کند حیات است و کشتن یعنی حذف حیات. هیچ اهمیتی ندارد که این جهان‌بینی خداباور است یا خیر. آنچه اهمیت دارد این است که تبدیل هستی به نیستی شدنی و مجاز است. تفاوت روایت‌های مختلف در این جهان بینی در شروط لازم برای اجرای سلب حیات است و شیوه‌های آن. آیا می‌توان یک زن آبستن را کشت؟ آیا می‌توان یک کودک را کشت؟ در چه شرایطی می‌توان خود را کشت؟ آیا می‌توان کسی را به جای کس دیگری کشت؟ آیا کشتن برای مجازات باید ناگهانی باشد و یا تدریجی؟

۲- هیچ جهان‌بینی‌ای مردن برای اجتناب از کشتن دیگری را تجویز نمی‌کند. دلیل آن هم غریزه میل به حیات یا زنده‌ ماندن است. دفاع از حیات خود توجیه سلب حیات دیگری است. می‌توان سرباز دشمن را کشت و یا یک سارق مسلح که قصد کشتن ما را دارد کشت. ولی این کشتن با اعدام فرق دارد. اعدام ربطی به دفاع از خود ندارد. آیا می‌توان کسی که مثل ما فکر نمی‌کند را اعدام کرد؟

۳- مجازات اعدام شکلی از قتل است، با این تفاوت که اعدام یک عکس‌العمل است. عکس‌العمل به عملی که از سوی یک انسان صورت گرفته است. پس از تحقق شرایطی و پس از تصمیم گروه معینی از اعضای یک اجتماع، تصمیم قتل یک انسان در مراسمی که اسمش را اعدام می‌گذارند، اجرا می‌شود. مجازات اعدام در مقابل مجازات حبس قرار دارد و نه در مقابل آزادی و باید به این تفاوت بسیار مهم توجه کرد. آیا می‌توان به جای کشتن یک انسان برای همیشه و تا زمانی که زنده است او را در یک اتاق و دور از دیگران گذاشت؟

۴- مجازات اعدام عملی خشونت آمیز است، ولی خشونتی که در دنیای امروز فقط حکومت حق و اجازه اجرای آن را می‌تواند داشته باشد. این حق را ممکن است مردم یک کشور به حکومتشان داده باشند و یا حکومتی به زور به دست‌ آورده باشد و اجرا کند. سپس حکومت و نمایندگانش می‌توانند تصمیم بگیرند در چه مواردی از مجازات اعدام به جای حبس استفاده کنند. در اینجا مردم دیگر نقشی ندارند، ولی نگاه مردم یک اجتماع به خشونت رابطه مستقیمی به نگاه حکومت‌گران دارد. آیا کسی که چندین بار به جرم فروش مواد مخدر محکوم و زندانی شده را اعدام کرد؟

۵- مجازات اعدام امری سیاسی نیست، ولی به شدت به سیاست گره خورده است، زیرا این سیاستمداران‌اند که حکومت را در دست می‌گیرند و قوانین را وضع می‌کنند. وجود و یا عدم وجود مجازات اعدام در دست سیاستمدارانی است که یک جهان‌بینی خاص را بر قوانین و حکومت اعمال می‌کنند. آیا می‌توان مخالفان سیاسی حکومت را اعدام کرد؟

۶- مردم یک کشور حق دارند موافق یا مخالف مجازات اعدام باشند، ولی دو نکته بسیار مهم در اینجا وجود دارد، برای مردم و برای کنشگران. موافقت مردم یک کشور با مجازات اعدام به معنی پذیرش مسئولیت عمل کشتن از سوی آنهاست. اگر به هر دلیلی نظر مردم یک کشور این باشد که به جای حبس باید یک نفر را کشت، این قتل مسئولیتی است که آنها بر عهده گرفته‌اند. از سوی دیگر، بدون توجه به اعتقادات و ترس‌های مردم و بدون تلاش برای قانع کردن آن‌ها، کنشگران نمی‌توانند فقط بر لغو کلی مجازات اعدام اصرار ورزند. تلاش برای کم کردن از فهرست انواع جرایمی که مجازاتشان اعدام است، موفقیتی به اندازه لغو تمامی مجازات‌های اعدام به شمار می‌رود.