یادداشتی از زانیج نوروزی، حقوقدان

zanij

زانیج نوروزی، حقوقدان

نمی‌توان گفت که با گرفتن جان دیگری ما به عدالت رسیده‌ایم. تعاریفی که ما از مجازات و جرم انگاری داریم تعاریفی است که از تفکر مذهبی‌ ما نشأت گرفته است، که خوب یا بد، استمرار آداب گذشتگان است. همان طور که حقوق انگلستان از رومن ژرمن و مسیحیت به اینجا رسیده است ما هم دستخوش تغییرات زیادی در گذر تاریخ بوده‌ایم اما تحول حقوقی چندانی نداشته‌ایم. ما برای رسیدن به احساس عدالت بیشتر خواهان انتقام و مجازات به روش گذشتگان یعنی‌ چشم در مقابل چشم و گوش در مقابل گوش هستیم تا اجرای قانون برای همگان و نمی‌خواهیم قبول کنیم که خشونت و آن چه نیاکان ما سال‌ها مجازات می‌دانستند، نه جنبه مجازات دارد و نه جنبه بازدارندگی. بیشتر گفته و پرسیده می‌شود اگر کسی‌ با شما یا با خانواده شما چنین کند آیا می‌توانید خواهان مرگ آن فرد نباشید. در واقع پرسشگر، مجازات را نه وظیفه قانون‌گذار، که آن را انفرادی و خصوصی می‌داند. ما می‌خواهیم با حس نفرت و انزجار واکنشی قانونی نسبت به عمل یک فرد که با بی‌قانونی فردی را کشته است، نشان بدهیم. ما می‌خواهیم به مرگ و کشتار جنبه متمدنانه بدهیم اما در واقع ما ناخوداگاه کشتن را امری قابل پذیرش می‌کنیم.

تا کنون دلیلی‌ که به ما ثابت کند مجازات‌های خشن و غیر انسانی‌ می‌تواند از جرم جلوگیری کند پیدا نشده است و حتی اگر به آمار علمی‌ هم نگاه کنیم کشورهایی که مجازات اعدام در آن‌ها حذف شده‌است، میزان جرایم خطرناک آن جامعه کمتر و آستانه تحمل اعضای آن بیشتر شده ‌است. آن چه جامعه ایران به آن نیاز دارد نه مجازات‌های خشن و جرم انگاری بیشتر بلکه اجرای و حاکمیت قانون برای همگان و برابری همه اعضای جامعه در مقابل قانون است. آنچه ما به آن نیازمندیم قبول کامل منشور حقوق بشر و اجرای آن است، نه نگاه ایدئولوژیک داشتن به مقوله مجازات و جرم.

در پایان می‌خواهم به سخنان دو تن از همکاران خودم اشاره کنم؛ جین وکیل جزائی (قربانیان جرم): “تصور این که بخواهم مرگ کسی‌ را به عنوان مجازات برابر برای یکی‌ از موکلینم از دادگاه بخواهم برایم مشمئز کننده‌ است. امیدوارم در هیچ کجای این کره خاکی ما وکلا مدافعین مرگ قانونی نباشیم.”

خانم کیت الن: “ما سال‌ها در انگلستان و ایرلند و اروپا جنگیدیم تا توانستیم اعدام را حذف کنیم و این امر تنها در ۴۰ و ۵۰ سال پیش در انگلیس اتفاق افتاد، با آن که اکثر افراد جامعه آن روز انگلیس موافقین اعدام بودند”.

من مطمئن هستم که با وجود وکلای باوجدان و کمپین‌های این چنینی، ما شاهد تغییر در نگاه مردم در مورد اعدام، در سرتاسر جهان خواهیم بود، ممکن ‌است این امر به زودی به دست نیاید اما این امر شدنی است.